ఫిరదౌసి – Degree 1st sem telugu 2025

ఫిరదౌసి – ప్రథమ శ్వాసము 

కవి పరిచయం:
కవి: గుర్రం జాషువా 
జననం: 1895, సెప్టెంబర్ 28 
మరణం: 1971, జులై 24 
తల్లిదండ్రులు: లింగమాంబ మరియు వీరయ్య 
బిరుదులు: కవి కోకిల, కవితా విశారద, కవి దిగ్గజ, నవయుగ చక్రవర్తి, విశ్వకవి సామ్రాట్. 
రచనలు: పద్య కావ్యాలు – హిమధామార్గధర, కన్యకాపరమేశ్వరి, శివాజీ ప్రబంధము
ఖండకావ్యాలు – అనాధ, స్వప్న కథ, గబ్బిలం, కాందీశీకుడు, నేతాజీ, బాపూజీ, స్వయంవరం, రాష్ట్రపూజ, కొత్తలోకం
గడ్యకృతులు – చంద్రిక కుశలవోపాఖ్యానము, చిన్నా నాయకుడు 
స్వీయరచనలు – నా కథ 
ఉద్యోగ జీవితం: ఈయన ఉభయ భాష ప్రవీణుడు ఉపాధ్యాయునిగా జీవితం ప్రారంభించి తెలుగు పండితుడిగా పనిచేశాడు ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో యుద్ధ ప్రచారకునిగా మరియు ఆకాశవాణి మద్రాసు కేంద్రంలో తెలుగు ప్రొడ్యూసర్ గా సేవలు అందించారు.

ఫిరదౌసి – పాఠ్యభాగ నేపథ్యము

ఈ కథకు మూలం ఇరాన్ (పారశిక) దేశంలో ఉంది. ఫిరదౌసి ఆ దేశానికి చెందిన ఒక గొప్ప మహాకవి. ఆ కాలాన్ని గజనీ మహమ్మద్ అనే సుల్తాన్ పాలిస్తున్నాడు. గజనీ మహమ్మద్‌కు తన వంశ చరిత్రను, తన పూర్వీకుల ఘనతను, ముఖ్యంగా తన తండ్రి సబక్తజీన్ పాలనను, ఒక అజరామరమైన గ్రంథంగా రాయించాలనే కోరిక కలిగింది. తన వంశ చరిత్రను ఒక గొప్ప కావ్యంగా మలచగల సమర్థుడు ఆస్థాన కవి అయిన ఫిరదౌసి మాత్రమేనని ఆయన భావించాడు.

ఒకరోజు సుల్తాన్, ఫిరదౌసిని తన సభకు పిలిపించి, ఈ బృహత్తర కార్యాన్ని అప్పగించాడు. అంతేకాదు, ఒక అద్భుతమైన వాగ్దానం కూడా చేశాడు. “ఫిరదౌసీ! నీవు నా వంశ చరిత్రను కావ్యంగా రాయి. ఆ కావ్యంలో నీవు ఎన్ని పద్యాలు రచిస్తావో, ప్రతి పద్యానికి ఒక బంగారు నాణెం చొప్పున బహూకరిస్తాను” అని మాట ఇచ్చాడు.

ఫిరదౌసి – సారంశము

సుల్తాన్ ఇచ్చిన మాటతో, ఫిరదౌసికి అది ఒక రాజకార్యంగా మాత్రమే కాకుండా, తన జీవితకాలపు తపస్సుగా మారింది. ఆయన ఆ కార్యాన్ని తక్షణమే ప్రారంభించాడు. ఒక సంవత్సరం కాదు, పది సంవత్సరాలు కాదు, ఏకంగా ముప్పై సంవత్సరాలు (30 సంవత్సరాలు) నిరంతరాయంగా శ్రమించాడు. తన యవ్వనాన్ని, శక్తిని, సమయాన్ని పూర్తిగా ధారపోశాడు. ప్రతి పద్యంలోనూ తన రక్తాన్ని సిరాగా మార్చి, అద్భుతమైన భావాలను నింపాడు.

ఆయన కేవలం వంశ చరిత్రను పొడిగా రాయలేదు. రాజుల పరిపాలనా విధానాన్ని, యుద్ధ వ్యూహాలను, నాటి సామాజిక జీవనాన్ని, గజనీ తండ్రి సబక్తజీన్ కరుణామయ పాలనను కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించాడు. ఆ కావ్యం చదువుతుంటే, ఆ దృశ్యాలన్నీ నిజంగా మన కళ్ళముందు జరుగుతున్నాయా అన్నంత అద్భుతంగా, రసవత్తరంగా ఉంటుంది. ముప్పై ఏళ్ల కఠోర శ్రమ ఫలించి, దాదాపు యాభై వేలకు (50,000) పైగా పద్యాలు ఉన్న ఒక మహా కావ్యం సిద్ధమైంది. ఆ గ్రంథానికి “షాహనామా” (రాజుల చరిత్ర) అని నామకరణం చేశాడు.

సభలో అద్భుతం

ఫిరదౌసి తన జీవితకాలపు శ్రమను ఒక గ్రంథ రూపంలో పట్టుకుని, కొత్త పెళ్లికొడుకు పెళ్లి మండపంలోకి అడుగుపెట్టినంత సంతోషంగా, గర్వంగా రాజసభలోకి ప్రవేశించాడు. సుల్తాన్ ఆజ్ఞ మేరకు, తన మహా కావ్యాన్ని సభలో చదవడం ప్రారంభించాడు.

ఒక రోజు కాదు, రెండు రోజులు కాదు, ఏకంగా మూడు నెలల పాటు ఆ కావ్యాన్ని సభలో చదివి వినిపించాడు. ఆ కావ్యం వింటున్నంత సేపు సభలోని పండితులు, సామంతులు, సాక్షాత్తూ సుల్తాన్ కూడా మంత్రముగ్ధులయ్యారు. ప్రతి ఒక్కరూ ఆ అద్భుతమైన కవిత్వానికి పరవశించిపోయారు. ఫిరదౌసి కీర్తి దశదిశలా వ్యాపించింది. తన ముప్పై ఏళ్ల శ్రమకు తగిన గౌరవం, పేరు, మరియు సుల్తాన్ వాగ్దానం చేసిన బహుమతి దక్కబోతున్నాయని ఫిరదౌసి ఎంతో ఆనందించాడు. కావ్యాన్ని పూర్తి చేసి, సుల్తాన్‌కు అంకితం ఇచ్చి, తన ఇంటికి వెళ్ళిపోయాడు.

lso read: All degree 1st sem lessons – click here

విరిగిన వాగ్దానం

కానీ, విధి మరోలా తలచింది. రాజసభలో ఎప్పుడూ ఉండే అసూయాపరులు, కుహనా పండితులు (నిజమైన జ్ఞానం లేని, అహంకారంతో నిండినవారు) ఫిరదౌసికి దక్కిన కీర్తిని చూసి ఓర్వలేకపోయారు. వారు సుల్తాన్ వద్దకు చేరి, ఫిరదౌసి గురించి, ఆయన కావ్యం గురించి చెడుగా నూరిపోయడం మొదలుపెట్టారు. “అతనికి అంత పెద్ద బహుమతి అవసరమా?” అని, రకరకాల చాడీలు చెప్పారు.

ఆ దుష్టుల మాటలు విన్న గజనీ మహమ్మద్ మనసు మారిపోయింది. తాను సభాముఖంగా ఇచ్చిన మాటను, ఒక మహాకవికి ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని మరచిపోయాడు. ముప్పై ఏళ్ల శ్రమను అవమానించాడు. మాట తప్పి, ప్రతి పద్యానికి ఒక “బంగారు నాణెం” ఇస్తానన్నవాడు, యాభై వేలకు పైగా “వెండి నాణాలను” ఫిరదౌసి ఇంటికి పంపించి, తన వాగ్దానాన్ని భంగపరిచాడు.

కవి ఆత్మఘోష

రాజు పంపిన వెండి నాణాలను చూసిన ఫిరదౌసి గుండె బద్దలైంది. అది కేవలం బహుమతి తగ్గించడం కాదు, తన కళను, తన ముప్పై ఏళ్ల జీవితాన్ని, తన ఆత్మాభిమానాన్ని దారుణంగా అవమానించడం. ఆయన ఆశలన్నీ కన్నీటి సముద్రంలా ఉప్పొంగాయి. ఆ క్షణంలో, ఆ వెండి నాణాలను రాజుకే తిప్పి పంపించాడు.

అంతటితో ఆగకుండా, తన మనసులోని బాధను, నిరాశను, అవమానాన్ని, ఆగ్రహాన్ని అంతా రంగరించి, సుల్తాన్‌కు ఒక ఉత్తరం (నిందా పద్యం) రాశాడు. ఆ ఉత్తరంలో ఇలా అన్నాడు: “ఓ సుల్తానూ! నిన్ను నమ్మాను, కానీ నా ఆశలన్నీ కూలిపోయాయి. నా జీవితకాలపు శ్రమ వృధా అయ్యింది. అమృతం లాంటి కావ్యాన్ని నీకు ఇస్తే, అది నా పాపమైంది. నా యవ్వనం, నా శక్తి అంతా నీ సేవలో గడిపాను, కానీ నువ్వు నాకు కన్నీళ్లే మిగిల్చావు. నా ప్రతి పద్యానికి నా రక్తం ధారపోశాను. నువ్వు నీ వంశం గొప్పదని చెప్పుకుంటున్నావు, కానీ ఇచ్చిన మాట తప్పావు. మాట తప్పని వాడే నిజమైన మనిషి. నీలాంటి అబద్ధాల మనిషికి నా పండువెన్నెల లాంటి కవిత్వాన్ని ఇచ్చాను. ఇక నా మనసుకు శాంతి లేదు” అని తన ఆవేదన అంతా అక్షరబద్ధం చేసి రాజుకు పంపించాడు.

సుల్తాను ఆగ్రహం

ఫిరదౌసి పంపిన ఆ ఘాటైన ఉత్తరాన్ని గజనీ మహమ్మద్ చదివాడు. అది చదివి, పశ్చాత్తాప పడాల్సింది పోయి, హుక్కా తాగుతూ మరింత కోపంతో ఊగిపోయాడు. తనను విమర్శించిన ఫిరదౌసిని తక్షణమే చంపండి అని సైనికులకు ఆజ్ఞాపించాడు. యాభై వేలకు పైగా బంగారు నాణాలు ఇవ్వాల్సిన రాజు, ఇప్పుడు ఆ కవిని చంపడానికి యాభై వేల మంది సైనికులను పంపడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

సభలోని కొందరు ధర్మబుద్ధులు “ఒక మహాకవిని చంపడం మహాపాపం, రాజ్యానికే కీడు” అని వారించినా సుల్తాన్ వినలేదు.

విషాదాంతం

ఒక నిజాయితీపరుడైన సభికుడు వెంటనే ఫిరదౌసి వద్దకు పరుగున వెళ్లి, జరిగిందంతా చెప్పాడు. ఆ వార్త విన్న ఫిరదౌసి, బాధతో ఒక వెటకారపు నవ్వు నవ్వి, “దేవుడు ఉన్నాడా? నేను ఎవరికోసం నా జీవితాన్ని ధారపోశానో, వారే నన్ను చంపాలనుకుంటున్నారు. ఈ కావ్యం నన్నే నాశనం చేసింది. అయినా, ఇంత బలహీనుడైన, ముసలివాడినైన నన్ను చంపడంలో ఆ రాజుకు ఏం లాభం?” అని వాపోయాడు. ఆ దుఃఖంలో, ఆ అవమాన భారంలో, ఇక చనిపోతేనే ఈ బాధ పోతుందని భావించాడు.

చివరిగా, ఆ పట్టణంలోని ఒక మసీదు గోడ మీద ఒక పద్యాన్ని రాశాడు. దాని అర్థం: “నేను సత్యం, జ్ఞానం, కీర్తి అనే ముత్యాల కోసం సముద్రంలో మునిగాను, కానీ ఆ సముద్రమే నన్ను మింగేసింది.” (అంటే, రాజు అనే సముద్రాన్ని నమ్మి కావ్యం రాస్తే, ఆ రాజే తనను నాశనం చేశాడని అర్థం). ఆ పద్యం చదివిన ప్రతి ఒక్కరి గుండె దుఃఖంతో గడ్డకట్టుకుపోయింది.

కొద్ది రోజులకే, ఆ మానసిక వేదనతో, జీవితంపై విరక్తితో, అవమాన భారంతో ఫిరదౌసి కన్నుమూశాడు.

సుల్తాను పశ్చాత్తాపం

కొంత కాలం గడిచింది. గజనీ మహమ్మద్ కోపం చల్లారింది. తాను చేసిన ఘోరమైన తప్పును తెలుసుకున్నాడు. ఒక మహాకవికి, ఒక అద్భుతమైన కావ్యానికి తాను ఎంత అన్యాయం చేశాడో గ్రహించి పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోయాడు. వెంటనే, తాను వాగ్దానం చేసిన యాభై వేలకు పైగా బంగారు నాణాలను ఒక ఏనుగుపై ఎక్కించి, ఫిరదౌసి ఇంటికి పంపించాడు.

కానీ, విధి ఎంత క్రూరమైనదంటే, ఆ బంగారు నాణాలతో వస్తున్న రాజ కారవాన్ పట్టణంలోని ఒక ద్వారం గుండా లోపలికి ప్రవేశిస్తుండగా, అదే సమయంలో, ఫిరదౌసి శవయాత్ర మరో ద్వారం గుండా బయటకు వెళుతోంది. ఆయన బ్రతికి ఉన్నప్పుడు దక్కని గౌరవం, చనిపోయిన తర్వాత వచ్చింది.

ముగింపు: 

కథ ఇక్కడితో ముగియలేదు. రాజభటులు ఆ బంగారు నాణాలను ఫిరదౌసి కుమార్తెకు ఇవ్వబోయారు. కానీ, ఆత్మాభిమానం గల ఆ తండ్రికి తగ్గ కూతురు ఆమె. ఆ ధనాన్ని తిరస్కరిస్తూ, “నా తండ్రి ఆత్మాభిమానం, ఆయన కవిత్వం ముందు, మీ సుల్తాన్ ఇచ్చే ఈ బంగారం గడ్డిపోచతో సమానం. నాకు ఈ డబ్బు అవసరం లేదు” అని గర్వంగా తిప్పి పంపింది.

చివరికి, “ఫిరదౌసి” కావ్యం ద్వారా గుర్రం జాషువా గారు ఒక గొప్ప సత్యాన్ని ఆవిష్కరించారు. అధికారం శాశ్వతం కాదు, కానీ కళ, కవిత్వం శాశ్వతమైనవి. ఆత్మాభిమానం ముందు ఎంతటి సంపద అయినా తలవంచాల్సిందే. మాట తప్పడం, ఒక కళాకారుడిని అవమానించడం ఎంతటి ఘోరమైన పాపమో ఈ కథ మనకు తెలియజేస్తుంది. విద్యార్థులుగా, మనం ఈ పాఠం నుండి నేర్చుకోవాల్సింది కేవలం కథ కాదు, దానిలోని విలువలు: మాట నిలబెట్టుకోవడం, ఇతరుల శ్రమను గౌరవించడం, మరియు అన్నింటికంటే ఆత్మాభిమానంతో జీవించడం.